Kirmanckî Online

Switch to desktop Register Login

Bağlaçlar (Bestoxî/Pêrabestoxî)

  • Nûskar  Çeko Kocadag

Bağlaçlar, cümlerleri ve cümledeki kelimeleri birbirine bağlarlar ve ayrı yazılırlar.

 Bazıları:

 „û“ (ve);

  1. Kirmanc û Kirmancîye (Kürt ve Kürdistan)
  2. Ez bîrîya welatî û dewe kena. (Memleket ve köyümü özlüyorum.)
  3. Honaz ü Mîrazî şonê bi halên. (Honaz ve Mîraz kreşe gidiyor.)
  4. Bîr û bawerîyên ma jubînî nêgênê. (Duygu ve düşüncelerimiz uyuşmuyor.)

 

bi“ (ile);

û“ ile görevleri aynı olmasına rağmen birbirinin yerine kullanılmazlar. „bi"nin kullanım alanı daha kısıtlı.

  1. Ez bi Gulîzare sinife de mendîme. (Ben ile Gulîzar sınıfta kaldık.) → (bağlaç)
  2. Ez, bi Gulîzare şîya sînema. (Ben, Gulîzar ile sinemaya gittim.) → (edat)

 

 „ke“ (ki);

  1. O zaf kewto re xover ke ez nêşîya. (O çok üzülmüş ki ben gitmemişim.)
  2. Kar û gure bike ke welat azad bibo. (Çalış ki memleket özgür olsun.)

 

kî/jî>zî“ (de);

  1. Ez înan de şîya. (Ben de onlarla gittim.)
  2. Ti nêşîkîna verpersa/cewabê na perse bidê. (Sen bile bu sorunun cevabını veremesın.)

 

coka“ (onun için);

  1. Aye bilêta xo kerda vîndî, coka nêşîkîna şoro. (O biletini kaybetmiş, onun için gidemiyor.)
  2. Xoce wendekarî ra hêrs bîyo, coka nêşîyo bi mekteb. (Öğretmen öğrenciye kızmış, onun için okula gitmemiş.)

 

çunke“ (çünkü/zira);

  1. Ez nêşîkîya biêrî kar, çunke nêweş bîya. (Ben işe gelemedim, çünkü hastaydım.)
  2. Ti kî nêşîkîna dên bidê, çunke nanê to kî çîn o. (Sen de borç veremezsın, çünkü senin de ekmeğin yok.)
  3. Şîya bi dersxane, çunke dersa min estbîye. (Dersaneye gittim, çünkü dersim vardı.)

 

„hama/labelê//la/ feqet/ancax/welakîn“ (ama/fakat/ancak/lakin);

  1. Zaf vêşan bî, hama şenik werd. (Çok açtı ama az yedi.)
  2. Kan o, hama zern o (Zarvatena ma kirmancan ra)
  3. Pîya kay bikerê, hama pêro medê. (Beraber oynayın, ama kavga etmeyin.)
  4. Ez zaf vêşana, hama nêşîkîna bıwerî. (Çok açım, ama yiyemiyorum.)
  5. Ez êna, hama seba to. (Ben geliyorum, ama senin için)
  6. Nîgare rınd a, hama Gulîzare tewr rind a. (Nigar iyi, ama Gulîzar daha iyi.)
  7. Bi tomofîle şîyo, hama nêresto bi ci. (Arabayla gitmiş, ancak yetişmemiş.)


„madem(ke)
“ (madem(ki);

  1. Madem amêne, xebere bidêne. (Madem gelecektin, haber verseydin.)
  2. Madem ke îta maneno, bixebetîyo. (Madem ki burada kalıyor, çalışssın.)

 

„oxro ke“ (oysa/oysaki/halbuki);

  1. Zaf kewta re min vîrî, oxro ke newe şîye. (Çok özledim, oysa yeni gitti.)
  2. Ez ke ama, oxro ke o kî amo. (Ben gelirken, oysa o da gelmış.)

 

ancî kî“ (buna rağmen/yine de);

  1. Heroj waneno, ancî kî îmtîhan qezenc nêkerdo. (Her gün çalışıyor, buna rağmen sınavı başaramamış.)
  2. Vêşan nîyo, ancî kî weno. (Aç değil, yine de yiyor.)

 

„hem kî/jî>zî“ (hem de/hatta/ayrıca/üstelik);

  1. Rind gurîno, hem kî heyanî şan. (İyi çalışıyor, hem de akşama kadar.)

 

 „ya kî/jî/zî“ (ya da); Tercih edilebilen iki seçenek arasında kullanılır.

  1. Ganî yewêde şima şono, ti ya kî ez. (Biriniz gitmelisiniz, sen ya da ben.)
  2. Ti hewn der a, ya kî heşar a? (Yatıyormusun ya da uyanık?)
  3. Deftere ya kî pirtûkî hêrînena. (Defter veya kitap alacağım.)

 

„çi çi /ha … ha“ (ha … ha);

  1. Ha ti ha o. (Ha sen ha o.)
  2. Honaz, ha şîyo çarşî ha nêşîyo. (Honaz, ha çarşıya gitmiş ha gitmemiş.)
  3. Çi naver, çi bover. (ha bu taraf ha o taraf.)

 

„ge ge“ (kah … kah);

  1. Ge gineno waro ge vazeno ra, hama êno. (Kah düşüyor kah kalkıyor, ama geliyor.)
  2. Ge şono ge vindeno. (Kah gidiyor kah duruyor)

 

„hem hem“ (hem … hem);

  1. Wendekar, hem waneno hem gurîno, (Öğrenci hem okuyor hem çalışıyor.)
  2. Ma hem gurîme hem goş nanîme lawike ser. (Biz ham çalışıyoruz hem türkü dinliyoruz.)

 

 “her çiqas ... handê/o qas” (her ne kadar .. o kadar);

  1. Her çiqas beno pîl, handê/o qas beno baqil. (Ne kadar büyüyorsa o kadar akıllanıyor.)

 

„kî kî“ (de … de); Öğeleri veya cümleleri birbirine bağlar.

  1. Aye deftere girewta qeleme . (O defter de almış kalem de.)
  2. Ma şonîme bi Dêrsim Dîyarkekir . (Dêrsime de Dîyarbekire de gideceğiz.)

 

„ne ne ()" (ne … ne (de));

  1. Ne weno ne şimeno. (Ne yiyor ne içiyor.)
  2. Kirmancîye de ne bir mendo, ne bax û baxçe. (Kürdistan‘da ne orman kalmış, ne bağ ve bahçe.)
  3. Ne şono ne êno. (Ne gidiyor ne geliyor.)
  4. Min ne dîyo ne heşno. (Ne görmüşüm ne işitmişim.)

 

„ya ya" (ya ... ya);

  1. Ya biê zere ya şo. (Ya içeri gel ya git.)
  2. Ya qeleme bihêrîne ya deftere. (Ya kalemi al ya kitabı.)

 

„çi hêf ke“ (ne yazık ki);

  1. Biradost embazêde hêca bî, çi hêf ke şî. (Biradost değerli bir arkadaştı, ne yazık ki gitti.)
  2. Doktorêde rind bî, çi hêf ke merd. (İyi bir doktordu. ne yazık ki öldü.)

 

„çi esto ke/çiko ke“ (ne var ki);

  1. Seba azadîye zaf gonî rişîye de, çi esto ke hona azad nîyîme. (Özgürlük için çok kan döküldü, ne var ki halen özgür değiliz.)

 

„qet mebo“ (hiç olmazsa);

  1. Destetal şonîme, qet mebo çiyê bigirewtêne. (Eli boş gidiyıruz, hiç olmazsa bişeyler alsaydık.)
  2. Layik berbeno, qet mebo haşt bike. (Çocuk ağlıyor, hiç olmazsa teskin et.)

 

„çito ke/se ke“ (nasıl ki);

  1. Ez ke bîya weş, çito ke maya xo ra newe bîya. (İyileşince, san ki yeniden dünyaya gelmişim.)
  2. To vÎnît, çito ke/se ke min vat henên o. (Gördün, nasıl ki söyledim öyle.)

 

her çiqas” (her ne kadar);

  1. Her çıqas ez şorî kî, çimê min o şima ser ro bo. (Her ne kadar gitsemde, gözüm üzerinizde olacak.)

 

vero ke” (-meden önce)

  1. Vero ke ez bişîyêne, min o vînît.. (Gitmeden önce onu gördüm.)

 
“Bibo mebo, amo nêamo, şîyo nêşîyo...

 

 Çeko Kocadag

 

Vûrnayena peyêne : Dişemei, 14 Eylule 2015 18:44

Rawe binûsne

Ganî cayên (*) astareyinî biêrê degirewtene. Destûrê HTML-Kodî est o.

© Kirmanckî Online | 2009

Top Desktop version