Kirmanckî Online

Switch to desktop Register Login

Dem, roj û aşmî

  • Nûskar  Çeko Kocadag

Çito ke ma zanîme, Kirmancî rojanê mîlî û dînîyan hona kî, gorê serenameyê Rûmî yad û fîraz kenê.  Şarî mîyan de serenameyê Mîladî (Greguar -Îp.1582) ra hesabê qeleme yan kî hesabê hukmatî; ê Rûmî (Îp. 1840) ra kî hesabê ma yan kî hesabo kan vajîno. Edi mabeynê serenameyê Rûmî û Mîladî de, hîrês (desûhîrê) rojên aşme est ê.

Bi vatenêde bîne serenameyê Rûmî, tarixê Mîladî ra hîrês rojî peyser o. Şarê ma, 1840 ra tepîya serenameyê Rumî gureneno.

Salîse m.
Sanîye
m.
Deqîqa
m.
Saate
m.
Cem
n. (dan n.) : cemê şodirî - cemê şanî

Roje m.
Hefte n. (hewte n.)
Aşme m. (menge m.)
Sere m.
Demsere m. (mewsîm n.)
Sedsere m. (qirne n.)
Serename n. (teqwîm n.)

bêtirpêrarê - pêrarê - perê - vizêrî - EWRO - meşte - bîro - bîntero - bêtirbîntero

bêtirpêrar - pêrar - par - EMSER - serêna - sertirêna - tewrsertirêna

Sipêder n., (dosere, şefaq, sipêla, fecîr n.)

Şodir (nimaj, siba n.)

Peroj n. (teştare,  hele, dihîre, nêmroje m.)

Şan n.

Şewe m.


D E M S E R Î

1. Wisar n.
2. Hamnan n. (amnan n.)
3. Payîz n.
4. Zimistan n.


A Ş M Î

A. Aşmên demsera wisarî
1. Mart n. (adare m., hawtemale m.)
2. Nîsane m.
3. Gulane m.

B. Aşmên demsera hamnanî
1. Hezîrane m.
2. Temûze m. (vaşçîne m., vartvare m.)
3. Tebaxe m. (textirma m., aguste m.)

C. Aşmên demsera payîzî
1. Eylule m. (payîza verêne) (m)
2. Citaşme m. (payîza wertêne m., gavare m., aşma cita m.)
3. Payîzapeyene m. (payîza peyêne m., naxirqirane m., kelverdane m.)

D. Aşmên demsera zimistanî
1. Çeloqic n. (çelo verên n. kanûne m., gaxane m.)
2. Çele n. (çelo pîl n., çelo peyên n.)
3. Gucige m. (sibate m.)


R O J Ê N  H E F T E Y Î

1. Dişeme n.
2. Hîrêşeme n. (sêşeme n.)
3. Çarşeme n.
4. Pancşeme n.
5. Êne n.
6. Şeme n.
7. Yewşeme n. (bazar, juşeme n.)


***
Formulê yewbînîçarnayena Serenameyan

M: Mîladî; R: Rumî; H: Hîcrî

H= M - 622 + ( M - 622 ) / 33
= R - 38 + ( R - 38 ) / 33
M= H + 622 - H / 33
R= M - 584, M = R + 584
= H + 38 - H / 33

Vûrnayena peyêne : Dişemei, 22 Çeloqij 2014 14:47
Nê kategorî ra ê bînî: Gaxan »

Rawe binûsne

Ganî cayên (*) astareyinî biêrê degirewtene. Destûrê HTML-Kodî est o.

© Kirmanckî Online | 2009

Top Desktop version