Kirmanckî Online

Switch to desktop Register Login

Konferensê Zanistî yê Ziwanê Kurdkî ser ro reportaj -ll-

  • Nûskar  Wusêne Gestemerde

Goreyê mi, no reportajo ke mi birêz Lerzan Jandîlî de viraşt, raştî kî zaf biqedr û qîmet bî. Se ke şima kî beşê reportajî yê juyîne de wend, barê zonê ma kirmanckî de zaf çîyên mûhimî ardê re zon. Beşê juyîne de şeher û qezayên ke tede kirmanckî, kimilkî, kirdkî êno qesêkerdene, şeher û qezayên ke tede Kirmancî cuyînê, qerarên ke konferrnsî de derheqê zonî de, derheqê dîyalektan û alfabete de amê guretene û mûhîmîya konferensî ser ro vindet bî.

Beşê diyîne de kî reyêna birêz Lerzan Jandîl zaf çîyên mûhimî arde re zon. Yanê zonê standardî û şîyayişê rewşa zonê Kirmanckî ser ro vindeto. No sebeb ra kî wendoxên hêcayî keremê xo rê wa nê reportajî bi dîqet biwanê!

Ez kî naca ra birêz Lerzan Jandîlî rê zere û can ra zaf sipas kena. Seba ke eyî zamanê xo da bi mi, û mi de no reportaj viraşt û derheqê zonê kirmanckî de fikrê xo yo hêca ma de kerd pare. Sipaskerdene kî hona şenik a. Çunke naye kî wa herkes rind bizano, ke ked û emegê birêz Lerzan Jandîlî ravêşîyena zonê ma kirmanckî de zaf o. No sebeb ra kî, mordem eyî rê ciqas sipas bikero kî şenik o.

 

Wusênê Gestemerde

 

1-korpusplan çik o?[1]

Korpusplan,

1- Weçînitena normî (sélection),

2- Kodîfîze kerdena (codification) nê normê weçîniteyî,

3- Avê berdena/ava kerdena (élaboration) nê normê weçîniteyî,

4- Gurênayena/xebetnayena (cultivation) nê normê weçîniteyî yo.

 

1- Kesê ke wazenê wayirê ju zonêde standardî, zonêde şarî bê, gere verde ju norm biçînê we.

Seba normî weçînitene gere verde qerarê bêro dayene. Yanê elîte, roşnavîrî bivajê, ma fêlan normî, ma vajîme fekê „Karêrî“, xo rê zê ju normî qebul kenîme.

Naca ju norm newe ra nêno viraştene, nêno afernayene. Ya kî seke nika êno kerdene, bi her fekî ra tayê çîyan têlewe ardene, norm nêvîrazîno. Na rayêde şaş a, rayêde çewt a. No norm, wertê normanê ke est ê ra, êno weçînitene.

Krîterê normî weçînitene çik ê? Kamcî norm gere bêro weçînitene? Gelo çira no norm êno weçînitene? Nê persê xoser ê û cewabê nînan kî karê nivisêde bînî yê.

Gere mordem naca xo vîrî ra mekero, ke norm weçînitene de qerar dayene plankerdişê zonî de her ca de beşo tewr emosîyonal, beşo tewr giran o. Seba ke serde kî şarê ma amo parçe parçe kerdene, bîyo parçe, qerarê normî weçînitene ma de tayêna zamet o, tayêna giran o.

Mesela dînî zê Qizilbaş-Musluman, mesela herêman zê Dêrsim-Başur, mesela îdeolojî zê sekuler-muhafazakar, mesela întereseyanê polîtîkî zê Kurd-Zaza, mesela avê şîyayişê norman zê Kirmanckî-Kirdkî parçe bîyena şarê ma ra tayê rê. Seba naye kî norm weçînitene nîşan û krîterê zanitene, kompetent bîyene, dewa xo ra vejîyene, zon û welatê xo ra hes kerdene wo. Bi kilmîye norm weçînitiş pêmê karanê zonî standard kerdene wo.

 

2- Eke mordemî no norm çînit we, na raye kî nê normî kodîfîze keno

Seba normî kodîfîze kerdene her çî ra ver,

2.1- gere polîtîkaya zonî bêro plan kerdene,

2.2- gere no zon bibo hacêtê komunîkasîyonêde serherêmkî,

2.3- gere varîtetê niviskî bêrê sade/asan kerdene,

2.4- gere mîyanê zonê qesê kerdene û zonê niviskî de astengê girsî çînê bê,

2.5- gere quralê gramatîkî bêrê ronîştene dayene û

2.6- gere ortografîyêde asan bêro qebul kerdene.

Naca de beşo tewer balkeş ortografî yo. Derheqê ortografî de Kirmanckî de hîrê neasanîyî est ê.

Ju: chekuyanê derekeyan de; di venganê bi cîya telqan de; hîrê gurênayena herfan de.

 

Ju: Neasanîya ke çekuyanê derekeyan de zê Erebkî est a.

´a“ = zê ´arî

´e“ = zê ´Elî

´h“ = zê ´Hesenî

´i“ = zê ´intrî

´î“ = zê ´Îsa

´o“ = zê ´orrî

´u“ = zê ´Usmanî

 

Di: Neasanîya ke nivisnayena tayê venganê cîyayan de est a.

ç“ zê çarî    „´ç-çh“ zê çemî

k kalî û    „´k-kh“ zê kalî

p parî û   „´p-ph“ zê pancî

t“ zê tarîyî û „´t-th“ zê talî

l“ zê gule û   „ll“ zê gulle

r“ zê sere û  „rr“ zê serre

a“ zê ard     â“ zê ârdî

o“ zê so      ô“ zê

 

Hîrê: Neasanîya ke gurênayena herfan de est a.

Gurênayenena herfanê alfabeta Tirkkî zê „ı“, „ğ“ „ü“ hetanî tayê „ö“ yî.

 

Angorê bîr û bawerîya mi gere naca qural no bo: Gelo Kirmanckî nê vengî çiqas est ê û angorê herêman xo vurnenê ya kî nêvurnenê? Eke nê vengî zaf ê û her ca de kî zê jubînî nêvajînê, o taw gere mordem venganê cîyayan pêroyîne cîya cîya binivisno.

Lê eke nê vengî şenik ê, seba nê şenik vengan luzumê giran kerdena alfebetê çîn o. Naca kî qaso ke ez zana, humarê nê vengan zaf nîyo.

Gere naca krîterê ma seba domanan û qijan alfabetêde asane bo. Çike guranîya herfan nivisnayene kena giran. Kaleka naye de her çiqas ke alfabeta ke ma gurênenîme de tayê problemî est ê kî, ez bi xo herfanê Tirkkî gurênayene prînsîp de rast nêvînena.

 

3- Ravê berdene/Ava kerdene

Seba ravê berdena zonî kî 6 metodî est ê. Bi vatişê de bîn mordem şîkîno nê normê kodîfîzekerdeyî bi şeş metodan bikero zengîn, ravê bero, bikero hacêtê komunîkasîyonêde modernî.

 

3. 1- Termînolojî/Leksîkolojî

Gere seba ravê berdena, ravê şîyena zonî termînolojîyê bêro viraştene. Çekuyê neweyî, bingeçekuyê neweyî bêrê viraştene, berê dîyene.

Na derheq de seba zonê Almankî Gottfrîed Wîlhelm Leîbnîz sera 1697 de nîya vano: „Zonê Almankî hetê çekuyanê ke çîyan konkret anê re zon û çîyanê ke destkarî (karê destî) ra girêdayî yê, zengîn o. Lê seba çîyanê abstrakan kêmasîya çekuyan est a. Seba naye kî ma mecburê Latînkî manenîme."[2]

Çîyo ke Leîbnîzî verê 314 seran vato, seke ma kî rind zanîme, hona ewro kî, seba gelê zonan derbaz beno.

Lê nê beşî de, yanê beşê termînolojîyê neweyî de, termînolojîyo tewr komplîke termînolojîyê huquqî yo. Çike çekuyê ke, termê ke naca ênê xebetnayene, manayê înan tenya defînîtîv çerçeweyê kodeksê huquqî de ênê ronayene û gere ê (çekuyî) xora, ya kî xoser manayanê cudayan, manayanê cîyayan medêrê. Seba naye kî no karêde giran o.

Na derheq de ez di mîsalan bidêrî. Mîsalo verên derheqê tercume kerdena tekstanê huquqî de:

Tercume kerdena dokumentanê huquqî ne tenya mîyanê zonanê nestandardan de, mîyanê kulturzonan de kî probleman vejena. Zê mîsalê; Almankî de di versîyonê/tercumeyê Kartaya UNî (Şaranê Jubînîgirewteyan) est ê.

Mîsalo bînî kî derheqê ravê berdene, afernayena termînolojîyê huquqî de: Papua Neuguyîna de zonê Tok Pîsînî yo ke seba zonê standardî amê bî weçînitene de, termê zê termanê huquqî yê cêrênî çînê bî. (Almankî ra)

 

Almankî[3]      Tirkî

Mord:               kasten cinayet -Erebkî ra- (bi qest kîştene)

Todschlag:        kasten vurarak öldürmek  (qestî bi pirodayene kîştene)

Raub:               gasp -Erebkî ra- (gasp)

Einbruch:          zorla giriş veya hırsızlık  (bi zor zere kewtene, dizdîye kerdene)

Schuldig:          suçlu (sucdar)

Unschuldig:      suçsuz (bêsuc)

Gere zonê Tok Pîsînî de seba nê terman termê neweyî bîyamêne afernayene, ya kî dên girewtene. Û nê kî problemê xêlê zonan ê.

 

3. 2- Çekuya derekeye/derekeçekuye

Seba termînolojîyî zengîn kerdene, seba nê termînolojîyê neweyî hîra kerdene mordem şîkîno çekuyanê derekeyan kî bigêro. Lê gere naca metodêde asan bêro ronayene. Hetê vengî (fonetîkî) ra, hetê qertefan birnayene ra, hetê nivisnîgarî (ortografî) ra, hetê antişî (fleksîyonî) ra gere zelalîye bibo, têmîyanîye mebo. Gere derekeçekuyî kêyfî, angorê roje û kesan, dem û waştişî mêrê girewtene.

Yanê gere verde angorê normê weçîniteyî qeyde û quralê girewtena derekeçekuyan bêrê ronayene. Qerarê êno girewtene û angorê nê qerarî ti vana „Ez derekeçekuyan girewtene de xo rê fêlan zonî/zonan zê bingezonî (zono cira derekeçekuyî ênê girewtene) gêna. Eke hênî bî gere ti nê qerarî seba her çekuye bixebetnê.

Lê pratîk de ma çîyêde nîyanên nêvînenîme. Ez naca wazena tenya zê ju mîsalî çekuya „grupe“ bidêrî.

Seke zanîno na çekuye zonanê Ewropa pêroyîne de zê „group, groupe, grupo, gruppo, gruppe, grup, група (grupa), группа(gruppa)” a. Lê seke ti kî zana “Gruba Vateyî” na çekuya derekeye kerda“grube[4]

 

3. 3-Dênçekuye

Raya termînolojîyî ravê berdena bîne çekuyanê derekeyan dên kerden a.

Dênçekuye, çekuya ke zonêde derekeyî ra ama dên kerdene, û hem hetê vengî (fonetîkî) ra hem hetê nivisnîgarî (resmê nivisî) ra û hem kî hetê antişî (fleksîyonî) ra, ama îmîşê zonê cayî kerdene, wa.

Yanê tawo ke derekeçekuye êna dên kerdene, hem hetê vengî ra, hem hetê nivisnîgarî ra û hem kî hetê antişî ra gere îmîşê zonê dên girewtoxî bibo.

Seba naye kî dênçekuye zê derekeçekuye dereke/bîyanî nêna asayene, nêna dîyene. Yanê mordem vano „Qey na çekuyêde derekeye nîya“.

Mesela çekuya „cîran/cîrane“ Erebkî ra kewta zonê ma û na çekuye zê ju çekuyêde derekeye nêna fam kerdene. Erebkî de „cîran“ zafhumarê çekuya „cîran“ î yo. Lê na zê juhumar kewta zonê ma û zonê ma de kî zafhumarê naye halo raste „cîranî“, halo ante de kî „cîranan“ o.

Zê derekeçekuyan, gere dênçekuyan de kî pêm areste û zelal bo.

 

3. 4.-Dênmana

Dênmana (manaya dên kerdeye) de mordem manaya na derekeçekuye zonê xo de dano çekuyêde bîne.

Zê mîsalê, eke mordem Îngilizkî ra ya kî Almankî ra manaya çekuya flexionî bigêro, û manaya na çekuye Kirmanckî de –beşê gramerî de- bidêro çekuya „antişî“ ya kî „tewênayişî“, o taw „antiş“ ya kî „tewênayiş“,  beno dênmana.

 

3. 5-Dêntercume

Rayanê termînolojîyê ju zonî ravê berdene de juye kî dêntercume wo. Mordem ju derekeçekuye –ke nê kî zafêrî çekuyê jubînî ra girêdaye/pabeste yê- parçe bi parçe, pêro tercume keno.

Kirmanckî de beşê dêntercumeyî de şaşîyê, çewtîyê zaf girsî ênê kerdene. Zafêrîye zonê Tirkkî xo rê zê qibleyî gêna. No kî beno sebebê şaşî û çewtîyan pêroyîne.

Mi no derheq de fikirê xo nivisna bî. Merdim şîkîno nê nivisê mi Vate, humara 28î de biwano. Ez naca wazena tenya zê mîsalê hîrê dêntercumeyê ke „gruba Vateyî“ viraştê ser ro - Buzdolabı, çamaşır makinesi, elektrik süpürgesi- fikirê xo şopêna kilm bivajî.

Na grupe Tirkkî ra „buzdolabı“ zê „dolabê qeşayî, - dolabê cemedî“ tercume kerdo. Lê ti kî rind zana, ke no „buzdolabi“ yo ke ma şinasnenîme werî, mêwe û sewzeyî nêkeno qeşa, nêkeno cemed. No dolab werî, mêwe û sewzeyî keno serdin, keno honik.

Her çiqas ke nê dolaban de seranê ravêrdeyan de çimeyî est bî kî, nê çimeyan wer cemed ya kî qeşa nêkerdêne. Nînan wer, ma vajîme goşt cemednêne. Ti kî zana çîyê cemednayene û çîyê cemed kerdene eynî çî nîyê. Şopêna: Ti goştî cemednena. Ti goştî nêkena cemed. Ti awe nêcemednena, lê awe kena cemed. Nê zonanê defînîtîvan de, kulturzonan de eynî çîyî nîyê.

Zê mîsalê; Almankî de 22 „dolabê“ ke çîmî kenê serdin, kenê cemed, cemednenê, est ê.

Na grupe Tirkkî ra çekuya bîne, yanê „çamaşır makinesi“ zê „makînaya kincşutişî - makînaya cilşutişî“ tercume kerdo.

Nê tercumeyî de 1. Şaşîya/çewtîya verêne a wa, ke no tercume kî angorê gramerê Kirmanckî nîyo. Çike Kirmanckî de eke to ra amê persayene „Ti se kena?“, Ti nêvana „Ez kinc şuna.“ Ti vana „Ez Kincan, cilan şuna.“ Yanê seba ke no tercumeyo şaş  angorê gramerê Kirmanckî bibîyêne, gere zê „makînaya Kincanşutişî, makînaya cilanşutişî“ bîyamêne tercume kerdene.

Ti nêşîkîna Tirkî ra „çocuk arabasi“ zê „erebaya domanî/qijî“, „çocuk bahçesi“ zê „baxçeyê domanî“ tercumeyê Kirmanckî bikerê.

Ti gere bivajê „erebaya domanan“, „baxçeyê domanan“ Yanê no tercume hetê gramatîkî de rast nîyo.

2. Şaşîya/çewtîya bîne kî a wa, ke no makîne tenya kinc û cilan nêşuno. Ti çi berzê ci, êy şuno. Ti puçan berzê ci puçan, ti solan berzê ci solan şuno. Yanê mesela kincî, cilî, solî, puçî nîyê. Mesela şuten a. Xora no makîne kî şuno.

3. Na derheq de çîyêde bîn: Ti kî zana Gimgim de û hetê corî de eke mordemî vat „makîna“ (motorlu taşit), seba ke o kî tenya bi kamyone kewto welatê ma, kamyone êna mordemî vîrî. Yanê Gimgim de makîna kamyon a. Makîne nêrî yo, makî nîyo.

Ancîya Tirkkî ra „elektrik süpürgesi“ zê „gezîyo elektîrikin“ tercume kerdo.

Seke ti kî zana, „gez“ ya kî „gezo“ ju vaş o. Ê vaşî kenê huşk, jubînî ra girê danê û kenê „gezik“ û bi nê gezikî kî kê kenê temîz, kenê pak, runê de, fînê ta. Nayê ra kî hetê ma de vanê “gez kerdene, gez pira/tira fîştene, gez re ci eştene, gez re ci fîştene, bi gez derutene ûêb”

Lê seke ti kî zana, no makîne yanê „elektrîklî süpürge“ gez nêkeno, nêfîna ta. No makîne sipeno we.

Almankî de nê makîneyî ra vanê „Staubsauger“ (yanê „Staub“ toz „sauger“ çîyo ke sipeno we, lêno/lîno yanê wesipitox, litox/lîtox.) O kî zonê ma de êno manaya „Tozwesipitoxî.“ Ti kî zana, ma de demçekuyêde taybetîye, xosere est a, „wesipitene“.

Gelo naca çira bi na demçekuya taybetîye tercume nêvirazîyo, şaşîya Tirkan çeku bi çekuye ama girewtene?

Eke ti nîya fikirîya o taw çîyo ke Almanî cira vanê „“Kehrmaschine” û Tirkan kî kerdo “sokak süpürme makinesi” ra se vanê?

 

3. 6-Dên dewr kerdene

Dên dewr kerdene ju bingeçekuya ke angorê parçeyêde dênçekuye êna viraştene, wa. Yanê çekuye pêro nê, parçeyêde na dênçekuye êno tercume kerdene. Mesela Almankî de çekuya “Wolkenkratzer” çekuya Îngilizkî “Skyscraper” ra ama tercume kerdene. Na çekuye de Almanan hurêndîya “Sky“ (asmênî) de “Wolken“ (hewrî) girewto

Dêntercumeyî û dêndewrkerdişî îmkanê rind ê, ke mordem bişîkîyo ju zonî bikero zengîn.

 

3. 7-Dên afernayene

Derekeçekuye ra azad, çekuyêde neweye êna afernayene, ke wa hurêndîya derekeçekuye bigêro.

Zê mîsalî; Almankî de hurêndîya “Automobil“ (otomobil) de “Kraftwagen“, ya kî seke mordem hurêndîya „casus obliquus“î de zonê ma de „halê anteyî“ bigurêno.

 

4- Seba ke mordem bişîkîyo nê normê kodîfîzekerde û avêşîyayî bigurêno, gere no bibo zonê elîte.

Seba naye kî gere elîte zonanê bînan ra, fekanê bînan ra, zaravanê bînan ra fek biverdo ra, nê normê weçîniteyî zê zonê standardî, zonê şarî bixebetno.

Naye ra kî gere perwerde kerdene de, îdare, huquq, teknîk, bi kilmîye her beşê cuyene de, no norm bêro gurênayene, bibo zono rojane!

 

2- Statusplan

Bêguman mordem nêşîkîno nê herdimîn planan, korpusplan û statusplanî, jubînî ra bi dêsan bikero cîya. Lê eke karê planê korpusî restî merhaleyê ya kî qedîyayî, o taw mordem statusê dano nê normî û nê keno zonê fermî, zonê standardî.

Lê seke ti kî zana, ma na mesela hetanî nika nîya nêdîya û nîya kî nêkerdo. Ma Kirmancan seba standard kerdena zonî rayêde bîne girewta. Tayê kesî hênî fikirînê, ke eke mordem her fekî ra çekuyan bîyaro tê lewe, tayê etîmolojîyê nînan ser ro bixebetîyo, derheqê rastnivisî de tayê çîyan bikero zelal, o taw zon beno standard.

Nê, nîya zon nêbeno standard. Nê kesan problemê tewr girsî hona nêdîyê. Seke mi cor kî vat kaleka ortografî, sîntaks û semantîkî de, termînolojîyê huquqî, antişê demçekuyan (fîîlan), karê tewr zamet ê.

Ez bi xo metodo ke hetanî nika amo xebetnayene rast nêvînena û mi nê metodî ra 2006 de dest verda ra.

Seba naye kî:

1- gere ma ju fek binge bigêrîme. No Kirmanckî beno, Dimilkî beno, Kirdkî beno, seba mi problemêde girs nîyo. Lê gere ju varîtet binge bêro girewtene û nê varîtetî ser ro karê strandardî bêro kerdene. Seba naye kî gere verde roşnavîrî seba nê weçînitişê varîtetî/normî amade bê. Seke mi cor kî vat bî, qet nêbo mezgê xo de, zerîya xoya bele de, dewa xo ra normê xo ra bivejîyê teber.

2- Gere derheqê zono ke, ya kî zonanê ke zê bingezonan ênê dîyene de qerar bêro dayene. Seba ke no bêro fam kerdene ju mîsal. Sebebanê dînî û sîyasîyan ra Hîndistan de Urdî qesêkerdoxan Erebkî û Farskî, Hîndî qesêkerdoxan kî Sanskrît û Îngilizkî xo rê bingezon qebul kerdo û înan ra çekuyî dên kerdê, ewro kî dên kenê.

Ma ê ma? Zafêrîya ê ma bingezonê ca biverde, hona nakê xo Tirkkî ra nêbirno!

3- Ravêr berdena zonî de metod û rayî, quralî bêrê ronayene. Eke hênî mebo termînolojîyê neweyî ravê berdene de kaos vejîno. Karanê ke hetanî nika amê kerdene de kî mordem nê kaosî nika ra vîneno. Hurêndîya qural û metodan ronayene de, tenya seba her çekuye bêçike berz kerdene, raya standard kerdena zonî ya raste nîya.

 

W. Gestemerde: To, şîyayişê rewşa ziwanê Kirmanckî se vînena û bi no qeyde ziwanê ma binê xeta vîndîbîyayîş ra xelesîno ra?

 

L. Jandîl: Her çiqas ke zonê ma de tayê ravê şîyenî, tayê gamê rindî amê eştene kî, ez bi xo seba Kirmanckî talokeyêde girs vînena, eke duştê asîmîlasîyonî de polîtîkaya raste û zixme mêro ramitene.

Ancîya her çiqas ke verê talokeyê merdişî û vîndîbîyayişê Kirmanckî de bi niviskîkerdişê zonî û bi întereseyanê generasîyonê neweyî, yanê re zon û kulturê xo wayir vejîyena xort û azebanê ma ju dêsêde qij amo ronayene kî, talokeyê vîndîbîyayişî her demî ra tayêna zêdêrî yo. Eke…

Şopêna her çiqas ke tayê kes û grupî, çapxaneyî, rojnameyî, pelê înternetî re Kirmanckî wayir vejînê, roşnavîrî qêret kenê materîyalan, pirtukanê zon musayene kenê amade, ferhengan vejenê, roman û şîîran nivisnenê kî, vîndîbîyayişê Kirmanckî tenya bi qêretê nê kesan, fedakarîya nê kesan nêno vindarnayene.

Eke kesê ke xo zanayê nê zonî, hetanî otorîte û wayirê nê zonî vînenê, nê zonî mekerê zonê xo yê rojaneyî talokeyê vîndîbîyayişî werte ra nêdarîno we.

Bê nîya de, ke Kirmanckî zê zonê xoyê rojane dîyene, qesê kerdene, nivisnayene ca biverde, mordemek dewa xo ra, herêmê xo ra nêvejîno teber kî. Na derheq de mordem şîkîno nivisanê minê ke Yeni Özgür Politika de -Elîta ma lll, 18.02.07; Elîta ma lV, 26.02.07; Elîta ma V, 4.03.07- de vejîyayî de nîya bidêro.

Seba ke no zon vîndî mebo:

Gere her kes, hama her kes qêret bikero, ke wa Kirmanckî bibo zonê Kirmancano rojane. Ne tenya kombîyayişan de, mîyanê roşnavîran de, lewê kes û şaranê bînan de, lê her ca de bêro qesê kerdene.

Gere pê nê karan de qewetê, îqtîdarê bibo.

Gere hem hetê organîzeyî de, hem hetê aborîye de sentrumêde, otorîteyêde Kirmanckî bibo. No Mamikîye bena, Amed beno, Palî beno, Gimgim beno seba mi hondê kî muhîm nîyo.

Lê gere no sentrum bibo û hem karanê standard kerdena Kirmanckî, ne amator lê profesîyonel bîdêro kerdene û hem kî ê sentrumî ra dest bikero ci, Kirmanckî bikero zonê rojaneyî, zonê perwerdeyî, zonê medîya Kirmancan.

Na derheq de kî Dinya de mîsalê ke mordem cira derse bigêro kî, zaf ê. Lê gere mordem amade bo, mezgê xo de, zerîya xoya bele de qerarê naye bidêro ci.

Çîyêde bîno ke ez wazena naca bîyarî rê zon kî o wo, ke bazaro ke dewlete seba zonê ma newe kerdo ra, xo mîyan de talokeyêde girs hewêneno. Çike naca îqtîdar destê dewlete de o û dewlete şîkîna bêçika xo bikero her ca. O taw kî taloke est o, ke ma hurêndîya standard kerdena zonê ma de, benîme hacêtê parçe kerdena şarê ma. Roşnavîrê manê ke nê karî de ca gênê, xebetînê, gere na derheq de şopêna rind bifikirîyê û seba kamî û kotî xebetînê qerarê xo bidêrê!

 

Wusênê Gestemerde, 19.12.2011



[1] Haugen, Einer 1959; Coulmas, Florian: Sprache und Staat W de G 1985 ra

[2] .Leîbnîz. G. W. Die Philosophischen Schrieften Berlin 1880

[3] Coulmas, Florian: Sprache und Staat W de G 1985

[4] Almanan Çekuya „Gruppe“ sedsera 18. de Fransizkî „Groupe“ ra dên kerda. Fransizan kî  a Îtalîyankî „Gruppo“ ra dên kerda. Kluge, Friedrich: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, W de G, 1989 rî.281

Vûrnayena peyêne : Pancpşeme, 05 Temûze 2012 18:50

Rawe binûsne

Ganî cayên (*) astareyinî biêrê degirewtene. Destûrê HTML-Kodî est o.

© Kirmanckî Online | 2009

Top Desktop version