Kirmanckî Online

Switch to desktop Register Login

Du you speak Zazakî?

Nê demê pêvajoyê pêameyîşî de çîyo tewr muhîmo ke hetê Kurdan ra yeno waştiş ziwanê dayike de perwerde yo.

Kurdî wazenî ke hetê Tirkî de Kurdkî zî bibo resmî, heme cade bêro qiseykerdiş.

Seba naye zî teorîyê perwerdeyê zafziwankî ser ro fikr û meqaleyî, açarnayîşî înternet de benî vila. Tabî Kurdî perwerdeyê zafziwankî qandê xo wazanî, neke vanî wa Tirkî Kurdkî bimusî.

Helbet, yew ra vêşêr ziwano resmî rê, yanî perwerdeyê zafziwankî rê zî yew cuya zafziwankî lazim a, yanî her kes gerek cuya xoya rojane de ziwanê xoyê dayike qisey bikero û yewbînan ra fam bikero. Seba ke pratîk de no waştiş ca bêro beledîyeyê Kurdan xizmetvînayîşê beledîya de zafziwanîye xo rê kerdo hedef. Ceribnenî, ke ziwanê kurdkî cuya içtîmayî de aktuel bibo. Hetta tayn îdaalîstî şar mîyan de zî tena Kurdkî qisey kenî. No çîyêko weş o, hol kenî, ganî wina zî bibo. Labelê, pratîk de tay problemî vejînî meydan:

1-      Vanî qey her kes Kurd o.
2-      Seke Kurdî pêro Kurdkî zanî
3-      Problemo tewr muhîmo sereke; lehçeya Kirdaskî xorê bingeh gênî, vanî qey her Kurd Kirdaskî zano, eke nêzano zî gerek bander bo.
4-      Zafê xebatkarê beledîyayî bi xo zî Kurdkî nêzanî.
5-      İlanî, vilavokî û nuşteyê ke ser beran de eleqnayeyî heme Kirdaskî yî.

Mesela hemwelatî dekweno zere wazeno ziwanê xo dir qisey bikero. Ti ewnînî karmend nêzano, yan karmend Kurdkî “xeyrameyîşêk” dano, na ray hemwelatî Kurdkî nêzano.Kirmanc vajo “ma bi xeyr” û dekewo zere to dî memur desinde va “Ez Zazakî” nizanim.

Demey embazêk mi va: “Heyran ez Kirdaskî nêzana. Qey nê Kirdasî, seke her kes kirdas bo, rayîr de mi edilnenî Kirdaskî mi ra adres persenî.”

Mi zî va: “Ez zî rastê nê tewir merdiman yena. La ez cewabê înan Kirmanckî dana û qet yew problem zî nêvejeyo. Çunke, eke fam kerd xoma meqsedê xo resenî. Eke fam nêkerd, ma her di zî Tirkkî qisey kenî û mesela hal bena.”

Feqet no problem gerek orte ra wedarîyo, lê senî? Ma vajî, yew şaristanê ewropa de, ke tede 3-4 ziwanê resmî bibî, hemwelatîyê ucayî yewbînan de senî qisey kenî? Eke hemwelatî tek yew ziwan bizanbo çitur têgeyreno? Helbet, eger tena Îngîlizkî bizanbo, verê destpêkerdişê go bipersî, “Do you know english?” Eke Almankî hîna hol bizanbo go sifte wajo:  “Können Sie Deutsch?  Eke tercîhî ey Swêdkî ser ro bo vere verkan go vano:“Vet du tyska?”

Bi no hewa hem merdimo ke vera kê de ro ey rê emro waqî nêbeno, zerra ey nêmanena, hem zî ziwanî cayê xo gênî. Coke ra, ma Kurdî zî, eke ma wazenî yew dezge, ca yan zî kesî dir ziwanê xo qisey bikerî, “selamûn eleykûm-eleykûm selam”, “roj baş- roj baş”, “günaydın-günaydın”, “ma bi xeyr – xeyr amey selamet” ra pey, verê ke ma dest bi qalîkerdişî bikerî, gerek ma bipersî “Ti Zazakî zanî/a”, “Tu Kurmancî dizanî”, cewabê xo bigêrî aybi gore hereket bikerî. No tewir hem gureyê ma asan beno hem zî her kes ziwanê xoyê dayike de firsendê qalîkerdişî vîneno. Encax bi no hawa  vernîya cuya zafziwanîye bena a.

 

Vûrnayena peyêne : Êne, 09 Tebaxe 2013 11:46

Rawe binûsne

Ganî cayên (*) astareyinî biêrê degirewtene. Destûrê HTML-Kodî est o.

© Kirmanckî Online | 2009

Top Desktop version