Kirmanckî Online

Switch to desktop Register Login

Roşan zonê Kurdkî û „Zonzanayê Kemalîstî“

Celadet Alî Bedirxanî 1932 de kovara Hawarî 15ê Gulane de vete û 2006î ra dime kî 15ê Gulane zê roşana zonê Kurdkî êna fîraznayene.

fîraznayena na roja zonê Kurdkî emser kî dest kerd ci. Zê her sere emser kî mi rojnameyê Kurdan wendî, înternet de qaytê rîpelanê Kurdan kerd, televîzîyonanê Kurdan de nîya da.

Roşnavîrê ma pêro kêfweş bî, şa bî. Tayêne ked û karê Ehmedê Xanê, Melay Cizîrî, Elî Herîrî, Feqiyê Teyran, Celadet Bedirxan ûêb pesênêne, tayêne bi şîîranê weşan dest kerd bî nivisanê xo.

„Bi xeml û rewş o
Şîrin û weş o
Zonê Kurdkî
Bi weş awaz o
Latîf û naz o
Zonê Kurdkî“

Pêroyîne ju fek ra weşîya, qedr û qîmetê, rîmetê zonê Kurdkî ard bî re zon, naye ser ro qesê kerdêne.

Komelan, Unîversîteyan, rojnameyan, beledîyeyî, şarê gelê şeheran derheqê na roje de haydarîyî dayî, programê fîraznayena na roje kerdî eşkera.

Zê her sere emser kî, nêzana balê çend kesan ant, lê balê mi xêlê ant, ke binê zonê Kurdkî de tenya Kirdaskî êno fam kerdene, Kirdaskî êno famkerdene dayene. Pêroyîne derheqê standard kerdena zonî, tezanê lîsansê berzî bi standard Kurdkî nivisnayene ser ro kêfweşîya xo arde re zon.

Bêguman mordem tenya şîkîno kêfweşîya nê kesan, şahîya na roje pare bikero, re ci wayir bivejîyo. Naye de qet gumanêde mi çîn o. Lê naca de ju kêmasîye, ju şaşîye, ju neheqîye û ju manîpulasîyon est o. Bê îstîsna nê roşnavîrî pêro vanê Kurdkî, lê çîyo ke qalê ci kenê, ser ro qesê kenê, pesênenê Kirdaskî yo. Ti vana qeyî zonê Kurdan tenya Kirdaskî yo. Ya kî zafêrîye nêweşîya kane ca nêverda, wazenê wa Kirdaskî bibo zonê Kurdan pêroyîne.

Çîyo ke Soranî cêr kenê, cor kî Kirdasî kenê. Çîyo ke Soranî cêr anê zonê Kirdaskî ser, tayê Kirdas kî wazenê cor biyarê Kirmanckî ser.

Nê niviskaran ra ju kî nîya nivisna bî. Şopê biwanîme gelo binê Kurdî de çî êno fam kerdene

„Cuyena ma ya rojane de ma rastê vatenanê nîyanên ênîme, tayê Kurdî vanê:

Ez Kurdî fam kena, lê ez nêzana qesê bikerî.

Ez nêzana Kurdî biwanê.

Wa werdena ma est bo, ez do zon se bikerî.
Hela vinde lo, ma Tirkkî bimusîme, na rayê kî dora Kurdkî ya.
Êndî ma vatenanê nîyanênan xo mîyan ra bierzîme. Gere ma zonê xo her şert û merc de bixebetnîme. Dayene û girewtene de, şeher de, qomî mîyan de, xo mîyan de û tewr muhîm kêyê xo de zonê xo qesê bikerîme.

Bi Kurdkî biwanê, bi Kurdî binivisnê, bi Kurdkî qesê bikerê, ke cuyena şima kurdewar bo.“

Gelo no mordemek Kirmanckî kî zaneno, qesê keno û nivisneno. Gelo kêyê nê roşnavîrî de seba darî û dermanî ju pirtukêde Kirmanckî est o. Televîzîyonî de ju programêde Kirmanckî de nîya dano?

Ez bêguman bawer a, cewabê nê persan pêroyîne ju „NÊ“ yêde girs o.

Çike seba dê û seba kesanê ke zê dê fikirînê, xo roşnavîr vînenê, Kurdkî, ya kî zonê Kurdan, zonê dê yo ma yo, yanê Kirdaskî yo.

Ma gelo rastîye henên a? Cor Kurdkî Kirdaskî yo, Cêr kî Sorankî yo?

Kam se vana wa bivajo, ma sîstemê perwerdeyê koledaran ra derbaz bîme û ma kî şonîme re serdestan xo. Înan linga xo kerda berz, ma na ro. Ezber û îdeolojîyo ke koledarê ma cira derbaz bîye, ma teze gama xo erzenîme ci.

Eke bêro vindero, xo pesênenîme, demokrat, roşnavîr bîyena xo ser ro dergederg qesê kenîme. Lê rastîye de ma her derheq de heyranê serdestanê xo yîme, her çîyê înan mexse (texlît) kenîme. Xora weko bînî kî nêbeno.

Lê kes û roşnavîrê Kirdasê ke nîya fikirînê, wazenê rastîye nîya bivînê, Dinya nîya bivurnê gere şopêna binîşê ro, hîra û xorî bifikirê!

Gelo zonê Kurdkî kamcî yo. Kamcî zon zonê Kurdkî yo, ke ma vajîme „Zazakî“ kî lehçe ya kî dîyalekta dê ya?

Gelo zonê Kurdîyo standard kamcî yo, ke zonê ke nê normî ra durîyê lehçe yê?

Gelo no Kurdkîyo norm kamcî parçeyî de zonê şarî yo fermî yo?

Hewce nîyo, ke ez persan bikerî derg.

Lê nê kesî ya bi nezanayene -o taw cayê xo de binîşê ro, vengê xo mekerê- ya bi zanayene -o taw kî şarê ma rê, zonê ma rê, jutîya şarê ma rê xirabîya tewr girse kenê- gegane kî îdanê absurdan erzenê meydan.

Eke ju îtîraz bikero, ya kî reaksîyonê nîşan bidêro, o taw kî nê kesî zaf rehet zonê Cengê Serdinî gurênenê.

Eke morde na absurdîye ser ro tayê xorî bifikirîyo, bawerî û armancanê gelê roşnavîran de nîya bidêro, zaf asan û eşkera şîkîno bivîno, nê wazenê, ke „Wa her çî ju bo.“

Hêya gelê roşnavîranê hêjayan!

Hetê ra wa bimiro Kemalîzm!

Heto bîn ra wa bicuyo Kemalîzm!

Vûrnayena peyêne : Êne, 09 Tebaxe 2013 11:46

Rawe binûsne

Ganî cayên (*) astareyinî biêrê degirewtene. Destûrê HTML-Kodî est o.

© Kirmanckî Online | 2009

Top Desktop version